Inicio de Alexias de Atenas, de Mary Renault

Mary Renault morreu o 13 de nadal de 1983.

Alexias de Atenas: Unha mocidade na Grecia clásica
Novela Histórica

Cando era neno, se estaba enfermo ou me sucedía algo desagradable, ou me azoutaran na escola, afacía lembrar que o día en que nacín o meu pai quixera matarme.

Diredes que non hai nada de extraordinario niso. Con todo, creo que é menos corrente do que cabería supor, pois, por regra xeral, cando un pai decide abandonar a un fillo, faio, simplemente, e a cuestión acaba así. E moi raramente pode un home dicir dos espartanos, ou da peste, que a eles debe a vida en lugar da morte.

Foi ao principio da Gran Guerra, cando os espartanos estaban no Ática, incendiando granxas. Existía a crenza naqueles tempos de que ningún exército podía enfrontarse con eles e sobrevivir; por tanto, nós tiñamos só a Cidade, e O Pireo e os Muros Longos, como aconsellara Pericles. Cando eu nacín el aínda vivía, aínda que estaba xa enfermo; algúns mozos estúpidos pregúntanme, como fixo un recentemente, se lle lembro.

Os campesiños con granxas incendiadas chegaban á cidade, e vivían como animais onde podían pór un teito de pel de res sobre uns paus. Mesmo durmían e cociñaban nos templos e nas columnatas das escolas de loita. Os Muros Longos estaban bordeados de apestosas chozas, até a baía. A peste empezou alí, nalgún lugar, e estendeuse como o lume na maleza.

Algúns dixeron que os espartanos invocaran a Apolo, e outros aseguraron que lograran envenenar os mananciais. Algunhas mulleres, segundo creo, culpaban aos campesiños de traer con eles unha maldición; coma se fose posible que os deuses castigasen a un Estado por tratar con xustiza aos seus cidadáns. Pero como as mulleres ignoran a filosofia e a lóxica e temen máis aos adivinos que ao inmortal Zeus, sempre cren que o que lles causa aflición debe ser maligno.

A peste causou moitas vítimas na miña familia, como o fixo en case todas. Danisco, o corredor olímpico, pai da miña nai, foi enterrado cos seus vellos trofeos e a súa coroa de oliveira. O meu pai atopouse entre os que enfermaron e sobreviviron, pero durante algún tempo sufriu unha fluxión sanguinolenta, que lle impedía tomar parte na guerra. Cando eu nacín, acababa xustamente de recobrar as súas forzas.

(...)

AFONSO SÁNCHEZ [B 415 / V 26]

AFONSO SÁNCHEZ [B 415 / V 26]

Conhocedes a donzela
por que trobei, que havía
nome Dona Biringela?
Vedes camanha perfía
e cousa tan desguisada:
des que ora foi casada,
chaman-lhe Dona María.

D'al and'ora máis nojado,
se Deus me de mal defenda:
estand'ora segurado
un, que maa morte prenda
e o Demo cedo tome,
quis-la chamar per seu nome
e chamou-lhe Dona Ousenda.

Pero se ten por fremosa
máis que s'ela, por Deus, pode,
pola Virgen gloriosa,
un home que fede a bode
e cedo seja na forca,
estand'a cerrar-lhe a boca,
chamou-lhe Dona Gondrode.

E par Deus, o poderoso,
que fez esta senhor minha,
d'al and'ora máis nojoso:
do demo dua meninha,
que aquel homen de Çamora,
u lhe quis chamar senhora,
chamou-lhe Dona Gontinha.

Inicio de ICARO DAS TEBRAS, de BOB SHAW

Bob Shaw, oriúndo de Belfast, Irlanda do Norte, trasladado a Inglaterra fuxindo da guerra civil estalada no seu país, é quizá máis consciente do que supón a xigantesca onda de violencia que azouta o mundo contemporáneo. En Dark Icarus ofrécenos un enxeñoso relato futurista no que a xente posúe a facultade cotiá de voar e polo tanto hai novos camiños para o crime...

* * *
O cadáver do polizonte deslizábase oblicuamente a unha altura duns tres mil metros, en dirección á zona de control de Birmingham. Era unha noite de inverno e a temperatura que imperaba a esa altura, por baixo do cero graos, agarrotara os seus membros e recuberto enteiramente o seu corpo dunha escura escarcha. O sangue, que fluíra por entre a rachada blindaxe, habíase conxelado sobre a especie de cangrexo que rodeaba o peito do home cos émulos de pinzas. O corpo, en correcta posición de voo, se mecía indefenso a mercé de incontroladas correntes, experimentando un estraño deslizamiento a través do espazo. Situada sobre a cintura, podía verse unha insistente luz do tamaño dun guisante que parpadeaba en progresivo descenso, baixo unha espesa capa de xeo.

Robert Hasson, sarxento da Policía do Aire, atopábase máis canso e irritable que se realizase unha xornada de oito horas de voo. Permanecera no cuartel xeral até a hora do xantar, ditando e recibindo informes, ocupado en formalidades co propósito de obter un balance dos seus gastos e pagos no curso dos dous últimos meses. E entón, xusto cando se dispuña a marcharse a casa, bastante desgustado, foi requirido na oficina do capitán Nunn para botar unha nova ollada sobre o asunto dos Anxos Wellwyn. O catro Anxos detidos -Joe Sullivan, Flick Bugatti, Denny Johnston e Toddy Thomas- atopábanse sentados ao carón do despacho, podendo verse aínda sobre os seus corpos as engrenaxes de voo.

-Direille que é o que me molesta de todo este asunto -dicía Bunny Ormerod, o ancián avogado, coa actitude propia do seu oficio-. A indiferenza rutineira da policía. A despreciativa dureza con que os rancios burócratas aceptan a tráxica morte dun neno. -Ormerod volveuse protectoramente cara ao catro Anxos, con certa complicidade no seu xesto-. Un podería chegar a pensar que se trata de cotiá rutina.
Hasson encolleuse de ombreiros.

-Así é, practicamente -dixo.

Ormerod abandonou a súa boca a un indolente aceno, á vez que viraba o obxectivo da pequena filmadora prendida da súa camisa de seda cara á figura de Hasson.

-Tería a amabilidade de repetir esa declaración? -preguntou.

Hasson pousou a mirada directamente sobre o obxectivo do aparello rexistrador, agora enteiramente ao descuberto.

-Practicamente, cada día ou cada noite, sucede que algún atrasado mental axústase un mecanismo contragravitatorio, ponse a voar a unha velocidade de cincocentos ou seiscentos quilómetros por hora e, pensando que é Supermán, merodea por entre os bloques de vivendas. Entón estás perdido. E non esaxero. Crea, eu non os condeno por cagarse nas paredes dos edificios. -Hasson advertiu que Nunn removíase tras a súa abarrotado mesa, pero continuou obstinadamente-. O asunto só nos concierne cando comezan a despanzurrar á xente. Só entón póñome a perseguilos.
-Vostede os caza abaixo.
-Non fago outra cousa.
...

AFONSO FERNÁNDEZ CUBEL [B 1610 / V 1143]

AFONSO FERNÁNDEZ CUBEL [B 1610 / V 1143]

De como mi ora con el-Rei aveo
quero-vo-l'eu, meus amigos, contar:
el do seu haver ren non me quer dar
nen er quer que eu viva no alheo;
e eu non hei herdade de meu padre,
e ua pouca, que foi de mia madre,
filhou-mi-a e fez-mi ua pobra no seo.

E noutra parte tolheu mias naturas,
en que eu soía a guarecer;
e agora hei coitad'a viver
e non son poucas, par Deus, mias rancuras,
come quen non come, ca o non ten;
se lho non dá, por sa mesura, alguén,
ai Dem', a ti dou eu estas mesuras!

Non s'enfadou e tolheu-mi o testado,
de que me servían por San Joán;
e non dan dele valía dun pan
nen mercé nen soldada, mal pecado;
e pois que assí esto ten por ben,
faça o seu cor non dand'a mí ren,
e chorará quen mal día foi nado.

E ora faça el-Rei quanto poder,
e eu serví-l'-hei quando for mester,
pero sõo mui pobr'e sen soldado.

Cándido ou o optimismo.

Cándido, inxenuo e optimista mozo creado por Voltaire no ano 1759 para protagonizar a obra do mesmo título, co que quería ridiculizar a filosofía de Leibniz que defendía que todo acontece para ben e que vivimos no mellor dos mundos posibles.

 Para iso, Cándido, que ata o comezo do libro vivía unha apaciguada e beatífica vida como criado nun fermoso palacio, no máis fermoso do mundo, segundo el, será forzado de súpeto a aventurarse miserablemente polo mundo onde acabará experimentando a cruda realidade de que o mundo está moi lonxe de ser o mellor dos posibles. A súa misión principal e o motor da súa anima será o irrefrenable desexo de volverse a atopar coa filla do Conde dono do palacio no que el residía, e que precisamente deixou de residir por cacharlles este último xuntos e botalo a patadas.

Deixemos constancia de que o final do libro resulta favorable para Cándido, mais non así para moitas das personaxes coas que se atopa Cándido polo camiño, cada cal peor parada ca anterior. Cándido polo tanto non seguirá pensando que vivimos no mellor dos mundos posibles, pero sí que podremos achar un mellor que outro, se aprendemos a cultivar o noso xardín, derradeira sentencia do libro, e que alumbra a etapa de pesimismo moderado que caracterizou ao autor nesa época.

F.D.M.

Inicio de «A rebelión dos Tártaros», de Thomas de Quincey

Thomas de Quincey morreu un 8 de nadal de 1859.

«A rebelión dos Tártaros»

Rebelión dos tártaros ou fuxida do Khan dos Calmucos e o seu pobo dos territorios de Rusia ás fronteiras da China

Na historia moderna, e talvez poida dicirse que en toda a histora, a partir dos seus máis temperáns anais, non hai acontecemento que se coñeza menos nin que impresione tanto á imaxinación como a fuxida que durante a segunda metade do século pasado emprendeu cara a oriente, a través das estepas interminables de Asia, unha das principais nacións tártaras. O terminus a quo e o terminus ad quem da fuxida son igualmente magníficos o primeiro o trono máis poderoso da Cristiandade, o segundo o máis poderoso do Paganismo e as circunstancias románticas que a rodean pon de relevo armoniosamente a grandeza de ambos os extremos. 

O brusco do comezo e a fera rapidez da execución anuncian o carácter bárbaro e apaixonado de quen encabezaron o movemento. Na unidade de propósito que congrega unha miríada de vontades e na traxectoria cega pero certeira cara a un branco tan remoto hai algo que lembra os instintos omnipotentes que impulsan as migracións da golondrina e o lemming ou as marchas devastadoras de de lagosta. A sombría vinganza de Rusia, que prendeu a súa cruel artillaría á retagarda e os flancos dos vasallos fuxitivos evoca imaxes de Milton: penso na man solitaria que persegue á hoste rebelde a través dos espazos desertos e o antigo caos, até alcanzar con salvas atronadoras a quen xa se crían ao amparo da escuridade e a distancia.

(...)

Inicio de Democracia, de Noam Chomsky

Noam Chomsky naceu un 7 de febreiro de 1928

Existe unha imaxe convencional acerca da nova era en que estamos a entrar e as promesas que implica. Esa imaxe foi formulada con claridade polo asesor de Seguridade Nacional, Anthony Lake, cando presentou a Doutrina Clinton en setembro de 1993: "Durante a Guerra Fría, contivemos a ameaza global cara ás democracias de mercado: agora deberiamos tratar de ampliar o seu alcance". O "novo mundo" que se abre ante nós "presenta inmensas oportunidades" para adiantarse a fin de "consolidar a vitoria da democracia e dos mercados abertos", agregou un ano despois.

A "verdade duradeira" 
As temáticas son máis profundas que a Guerra Fría, dixo Lake. A "verdade duradeira" é que nosa defensa da liberdade e xustiza contra o fascismo e o comunismo foi soamente unha fase nunha historia de dedicación cara a "unha sociedade tolerante, na cal líderes e gobernos existen, non para usar ou abusar da xente, senón para proverlles con liberdade e oportunidades. Esta é a "cara constante" do que Estados Unidos fixo no mundo, e "a idea" que estamos "a defender" novamente na actualidade. É na verdade duradeira sobre este novo mundo" en que podemos perseguir a nosa misión histórica dunha maneira máis efectiva, enfrontando aos "inimigos da sociedade tolerante" -á cal sempre estivemos dedicados- que seguen en pé, movéndonos desde a "contención" cara ao "agrandamiento". Por fortuna para o mundo, a única superpotencia é, "por suposto", única na historia no sentido de que "non estamos a buscar expandir o alcance das nosas institucións me diante a forza, subversión ou represión", utilizando a persuasión, compaixón e medios pacíficos'