Lavadoiro do Parrote

Como o concello a mediados do XIX decidiu evitar que se empregaran para lavar a roupa as fontes da cidade, empezaron a ter maior uso os lavadoiros.

E así a construción destes útiles edificios en varios puntos da cidade chegou ao Parrote, á beira da Capitanía e do Xardín de san Carlos, no 1893.

Daba servizo á Cidade Alta. Abastecíase da fonte da praza de Azcárraga ou da Fariña.

Colgaban a coada diante dás murallas da cidade, ás veces directamente sobre as pedras para clarexar.

VASCO GIL e PERO MARTINZ

VASCO GIL e PERO MARTINZ

-Pero Martiiz, ora, por caridade,
vós, que vos teedes por sabedor,
dizede-mi quen é comendador
eno Hespital ora da escassidade,
ou na fraqueza, ou quen no forniz,
ou quen en quanto mal se faz e diz.
Se o sabedes, dizede verdade.

-Pois, Don Vaasc', un pouco m'ascoitade:
os que mal fazen e dizen son mil:
eno fornizio é Don Roí Gil
e Roí Martiiz ena falsidade,
e ena escasseza é o seu priol.
Non vos pod'hom'esto partir melhor;
se máis quiserdes, por máis preguntade.

-Pero Martiiz, mui ben respondestes,
pero sabía-m'eu esto per min
ca todos tres eran senhores i
das comendas, comendadores estes,
e partistes-mi-o tan ben, que m'é mal;
mais ar quer'ora de vós saber al:
que mi digades de quen no aprendestes.

-Vós, Don Vaasco, ja me cometestes
doutros preitos; des i, ar dig'assí:
non mi deu algo, pero lho pedí,
o priol; e fodí, e vós fodestes
con Roí Gil; e meus preitos talhei
con Frei Rodrigu'e mentiu-mi-os, e sei,
per aquest', a sa fazenda daquestes.

-Pero Martiiz, respondestes tan ben
en tod'esto, que fostes i con sén
e trobador, e cuid'eu que leestes.

-De vós, Don Vaasco, tod'esso m'é ben;
hei sis'e sei trobar e leo ben;
mais que tard'i que o vós entendestes!

Unha cidade flotante XXVII

Xulio Verne
Unha cidade flotante XXVII

Non tardou o Great-Eastern en atravesar os peiraos do embarque de Liverpool. Os catro canóns, respectando a memoria dos mortos que a barcaza desembarcaba, permaneceron mudos, pero formidables aclamacións e vivas substituíron aqueles estampidos, que son as máis ruidosas manifestacións da cortesía nacional.
Resoaron palmoteos, levantáronse os brazos, axitáronse os panos con ese entusiasmo de que son tan pródigos os ingleses á saída de todo barco, aínda que sexa unha lancha que vai dar un paseo pola bahía. Mais ¡que xeito de responder a aqueles saúdos! Milleiros de curiosos coroaban as murallas de Liverpool e de Birkenhead.
Os boats, cargados de espectadores, hormigueaban no río. A tripulación do Lord Clyde, buque de guerra fondeado na dársena, saudou ao Great-Eastern coas súas aclamacións, desde o alto das vergas. Desde as toldillas dos buques ancorados no río, estrepitosas músicas enviábannos terribles harmonías que dominaban o balbordo. As bandeiras, en honra ao xigante, non cesaban de subir e baixar.
Pero pronto empezaron a amortecerse os berros, por mor da distancia. Pasamos rozando o Trípoli, paquebote da liña «Cunard», destinado ao transporte de emigrantes e que parecía unha lancha, a pesar das súas 2.000 toneladas. Despois, o fume cesou de escurecer o horizonte, aumentaron os espazos entre as casas e puido verse o campo por entre as paredes de ladrillo. Aínda se distinguían as casas de campo de recreo e, na beira dereita do río, saudáronnos os últimos vivas, desde a meseta do faro e as caras e flancos do baluarte.

Unha cidade flotante XXVI

Xulio Verne
Unha cidade flotante XXVI

Case todos os viaxeiros contemplaban, desde a toldilla de proa, a dobre paisaxe que ofrecían Liverpool á dereita e Birkenhead á esquerda. O Mersey non deixaba, para o paso do noso enorme buque, máis que estreitas ruelas, entre os buques ancorados e os que se movían subindo ou baixando. Pero, sensible aos máis leves movementos da man do piloto, o Great-Eastern deslizábase por aquelas angosturas, áxil como unha piragua. Houbo un momento en que me pareceu imposible que deixásemos de pasar por ollo a unha fragata que cruzaba a corrente e que rozou, coas súas penoles, o casco da nosa xigantesca nave; pero se evitou o choque, e cando, desde as cofas, puiden ver aquel barco de 700 a 800 toneladas, pareceume un deses barquitos con que os nenos xogan nos estanques de Green-Park ou de Serpentine--River.

Unha cidade flotante XXV

Xulio Verne
Unha cidade flotante XXV

CAPÍTULO V
A operación empezara de novo. O anchor-boat permitiu aliviar as cadeas, e as áncoras deixaron ao fin o terceiro leito. A unha e cuarto daban nos reloxos de Birkenhead; para aproveitar a marea, era indispensable que o Great-Eastern non retardase máis a súa saída. Subiron á pasadera o capitán e o piloto. Colocóse un tenente xunto ao aparello de sinais das rodas e outro xunto ao da hélice; entre os dous, xunto á ruedecilla destinada a mover o temón, estaba o temoneiro. Outros catro temoneiros, para o caso de que chegase a faltar a máquina de vapor, vixiaban na parte de popa, dispostos a manobrar as grandes rodas do temón. Para baixar o río, o Great-Eastern non tiña máis que hendir a marea.
Diose o sinal de partir. Resoou a hélice na popa, azoutaron as rodas lentamente as primeiras capas de auga, e empezou a moverse o buque.

Unha cidade flotante XXIV

Xulio Verne
Unha cidade flotante XXIV

Todos acudimos. Os feridos foron levados á enfermería e mandouse desembarcar os cadáveres. A vida das xentes pobres é tan pouca cousa para os anglosaxóns, que apenas causou impresión a bordo tan triste suceso. Aqueles desgraciados, mortos ou feridos, non eran máis que dentes dunha roda, fáciles de repor.
a barcaza, dócil a un aceno que se lle fixo, volveu atracar ao noso costado.
Dirixinme á escaleira que non se quitou aínda. Os cadáveres, envolvidos en mantas, foron colocados sobre cuberta, na barcaza. Un dos médicos da dotación do Great-Eastern, foi acompañalos a Liverpool, con orde de regresar canto antes a bordo. Alejóse a barcaza, e os mariñeiros lavaron as manchas de sangue que ensuciaban a ponte.
Detalle curioso. Un viaxeiro levemente ferido por unha acha, marchouse na barcaza, aproveitando a ocasión. Xa estaba saturado de Great-Eastern.
Eu miraba a barcaza, que a todo vapor afastábase, cando oín ao meu irónico compañeiro, que murmuraba detrás de min:
-¡Bo principio de viaxe!
-Non pode ser peor -repliquei-. Teño a honra de falar a ... ?
-Ao doutor Dean Pitferge.

Unha cidade flotante XXIII

Xulio Verne
Unha cidade flotante XXIII

Hallábame entón na toldilla de proa con algúns pasaxeiros, que contemplaban, como eu, os progresos da operación. Ao meu lado, un viaxeiro, impaciente, sen dúbida, pola lentitude da manobra, encollíase de ombreiros a cada pouco, burlándose da impoñente máquina. Era un hombrecillo fraco, nervioso, de viveza ratonil, cuxos ollos apenas #distinguir baixo os pliegues das súas pálpebras. Un fisonomista comprendese, á primeira ojeada, que a vida presentábase de cor de rosa a aquel filósofo, discípulo de Demócrito, que non daba punto de repouso aos seus músculos cigomáticos, necesarios para a acción da risa. Polo demais, como logo tiven ocasión de ver, era un bo compañeiro de viaxe. «Ata agora díxome-, había eu crido que as máquinas servían para axudar aos homes, e non para que estes axudásenas.»
Ía responder a observación tan sensata, cando se oíron berros. O meu veciño e eu corremos á proa, onde puidemos ver que foran derrubados todos os traballadores das pancas: uns levantábanse, outros non podían levantarse. Un piñón da máquina saltara, e a poderosa acción das cadeas fixera virar con espantosa forza o cabrestante. Os mariñeiros foran feridos, con terrible violencia, no peito ou na fronte. O irresistible molinete descrito polas soltas barras ferira a doce mariñeiros e morto a catro. Entre os feridos achábase o contramaestre, que era un escocés chamado Dundée.