30 de xuño de 2011

Aforismos de Leonardo

15.- Oh, contemplador!, eu non enxálzoche porque coñeces as cousas ordinarias que a natureza dirixe por si mesma; pero envéxoche cando alcanzas a descubrir o fin das cousas impresas na túa mente.

29 de xuño de 2011

O avó


Novela dialogada de Benito Perez Galdós, publicada en 1897.
O gran dramatismo da obra axudouna a levala ó cine en varias ocasións, sendo a de maior repercusión a do ano 1998 por José Luís de Garci.

O libro sucédese ó largo de 5 xornadas, divididas en diferentes escenas cada unha.

O aspecto máis orixinal para min e que máis me chamou a atencion é a forma na que esta escrita.Diálogos entre os personaxes coa única intromisión do narrador nos comezos das escenas describindo o lugar onde se sucederán os actos e presentando ós personaxes; e no medio dos diálogos amosando o pensamento e os sentimentos así como as reraccións dos mesmos (exemplo nas frases do Conde ó final da páxina).

Nembargantes non é unha versión teatral. Anos mais tarde, en 1904, si que Galdos faría unha adaptación á escena que sería representada con frecuencia.

Son os personaxes principais un Conde vido a menos (Rodrigo de Albrit, o avó), a súa nora Lucrecia (viúva de Rafael, fillo de Rodrigo), e as fillas desta (netas do avó) Nell e Dolly .

A trama céntrase na loita psíquica interior que sufre o avó tratando de desentrañar un segredo de familia que o desacouga e o deshonra. Unha das súas netas non é do seu sangue.

Para iso terá que valerse dos seus propios medios, pois non llo pon fácil a súa nora, xa que facelo público sería unha afrenta para ela e a súa reputación.

Rodrigo terá que usar a súa intuición, entablando relacións coas netas e tratando de sacar conclusións pola súa conta a partir dos seus caracteres, apariencia física, habilidades, gustos...

Cando pensa descubrir un rasgo diferenciador nalgunha delas como a nobreza, a lealtade, a humildade; pronto os atopa na outra. E cando unha comete un acto de cortesía con el, non tarda moito a outra en amosar tamén unha inmensa bondade de espirito.

¿Como é posible que unha non sexa a súa neta? Cada vez que pensa nisto rompe nun sentimento ambiguo de tristeza e felicidade.

E así desfalece coa dúbida, non atopa consolo en ninguén, e o toman por tolo.


Para quen mirase a película, xa saberá como remata. Sen embargo cabe destacar algunhas diferencias entre o libro e a película de Garci. Como e lóxico moitas escenas do libro suprimíronse ou acortáronse, e outras escenas da película son inventadas pero manteñen con gran fiabilidade os diálogos orixinais.

Sería inxusto decir que me quedo co libro ou coa película, pois son experiencias distintas que se enriquecen mutuamente.


Algunhas frases do Conde:

É tristeza, e a miña tristeza non se disipa bebendo.É moi fonda.A veces o descubrimento da verdade amárganos a existencia máis que a dúbida.

¡Xeración ingrata, xeración descreída e que nada respetas, xeración parricida, pois devoras o pasado e menosprezas as grandezas que foron! A honra, a pureza dos nomes, ¿que son para estes menguados, que se pasan a vida focicando no chan, para recoller o pedazo de pan que a sorte lles arroxa?

(Con supremo desdén) Lucrecia Richmond, quizá Deus te perdoe.Eu...tamén te perdoaría...se poidesen ir xuntos o perdón e o desprezo.

(Con maxestuosa solemnidade, levantándose) E eu, polo nome de Albrit, polos gloriosos emblemas da miña casa, por todos e cada un dos varóns insignes, e das santas mulleres que dela saíron, asombro e orgullo das xeracións; pola conciencia da honra e da verdade que Deus puxo na miña alma, por Deus mesmo, xuro que antes me farán pedazos que arrancar do meu lado a que é luz, consolo, e gloria da miña vida.

28 de xuño de 2011

Lem tería cumprido 90 anos

En 2011 cúmprense 90 anos do nacemento en 1921 de Stanislaw Lem, gran renovador da ciencia ficción desde ao outro lado do pano de aceiro.

A ironía dos seus libros foise desfacendo coa idade, ao volverse pesimista e considerar que a humanidade abocabase ao suicidio co progreso.

Non lle gustaba que lle consideraran autor de ciencia ficción. Opinaba que o xénero fracasaba ao tentar predicir ao futuro, o que resumiu no título da súa última novela; Fracaso.

Lem, na galipedia.

27 de xuño de 2011

26 de xuño de 2011

Xoan Manuel Pintos - II

-Si pensas ti con esos ditos
falar só de cumprimento,
fai de conta que a cen tis
doulle eu mui pouco creto.
A verdá está no seu punto
e son capaz de fendelo
ó que diga que este idioma
non é tan bo como o primeiro

25 de xuño de 2011

20.000 leguas de viaxe baixo os mares (XXVIII).

O imperturbable sangue frío de Conseil deume ánimos. Nadei con máis vigor, pero, incomodado polas miñas roupas que me oprimían como os cellos dun barril, tiña grandes dificultades para sosterme á boia.
Conseil deuse conta.
-Permítame o señor facerlle unha incisión.
E cunha navalla desgarrou as miñas roupas de arriba abaixo nun rápido movemento. Logo liberoume das miñas roupas con grande habilidade, mentres eu nadaba polos dous. Logo procedín a prestar idéntico servizo a Conseil, e continuamos «navegando» un xunto ao outro.
A nosa situación era terrible. Talvez non se dera conta ninguén da nosa desaparición, e aínda que non pasase inadvertida, a fragata, privada de goberno, non podería vir na nosa busca.
Unicamente podiamos contar cos seus botes.
Partindo desta hipótese, Conseil razoou fríamente e fixo un plan consecuente. Que extraordinaria natureza a deste flemático raparigo, que sentía alí como na súa casa!
Dado que nosa única posibilidade de salvación era a de ser recollidos polos botes do Abraham Lincoln, decidiuse que debiamos organizarnos de xeito que puidésemos esperalos o maior tempo posible. Eu resolvín entón que dividísemos as nosas forzas a fin de non esgotalas simultaneamente,
e así conviñemos que un de nós manteríase inmóbil, tendido de costas, cos brazos cruzados e as pernas estendidas, mentres o outro nadaría impulsándoo cara a adiante. Esta tarefa de remolcador non debía prolongarse máis de dez minutos, e relevándonos así poderiamos nadar durante varias horas e manternos mesmo até a alba.
Débil posibilidade, pero a esperanza está tan fortemente enraizada no corazón do home!
Ademais, eramos dous. E, por último, podo afirmar, por improbable que isto pareza, que aínda que tratase de destruír en min toda ilusión, aínda que me esforzase por desesperar, non podía conseguilo.
A colisión da fragata e do cetáceo produciuse cara ao once da noite. Calculei, pois, que debiamos nadar durante unhas oito horas até a saída do sol. Operación rigorosamente practicable co noso sistema de substitucións. O mar, bastante apacible, fatigábanos pouco. Ás veces trataba eu de penetrar coa mirada as espesas tebras que tan só rompía a fosforescencia provocada polos nosos movementos. Miraba esas ondas luminosas que se desfacían nas miñas mans e cuxa capa espelleante formaba como unha película de tonalidades pálidas. Parecera que estabamos mergullados nun baño de azogue.

24 de xuño de 2011

HORRORES Y ERRORES (I)

Muchos de los que leemos de forma habitual hemos pensado alguna vez en sentarnos delante de un procesador de textos y ponernos a escribir nuestra propia historia. Algunos lo hemos hecho, con mayor o menor suerte, y otros quizá estéis pensándolo en este mismo momento, o lleváis algún tiempo dándole vueltas a la idea.

Mi primer consejo es evidente: hacedlo. Nunca sabréis si sois capaces si no lo intentáis. Así que, adelante: sentaos delante del ordenador, colocad las manos sobre el teclado, y a ver qué sale.

Parece fácil, ¿verdad? ¿O muy difícil?

En realidad, es ambas cosas.

Por una parte, está esa historia en tu cabeza, empujándote a que la pongas sobre el papel; y por la otra… Por la otra están todas las trampas en las que puede caer un escritor novato —o novel, si os resulta menos ofensivo—, esperando detrás de cada recodo de tus frases para morderte en la yugular.

No soy una autoridad en la materia —más quisiera—, pero sí sé unas cuantas cosas que se deben evitar, y otras que se deben tener en cuenta. Empecemos por lo obvio:

I. Para escribir, hace falta saber escribir.

Qué tontería, ¿no? Es evidente que si no sabes escribir, no puedes escribir. Por supuesto, pero yo me refiero a escribir bien. No, no hablo del estilo, ni del uso de recursos literarios, ni de los trucos del oficio, que más tarde o más temprano se acaban aprendiendo.

Hablo de lo más básico, de aquello sobre lo que se sostiene todo: la gramática y la ortografía.

Esta es una discusión que he mantenido mil veces, con mil interlocutores distintos, y en decenas de ambientes diferentes, y sigo sin entender las posturas contrarias a la mía por muchas veces que intenten explicármelas. Si no dominas las palabras, la forma adecuada de escribirlas y utilizarlas ¿cómo vas a poder expresar las ideas que tienes en la cabeza?

Un cirujano debe saber utilizar un bisturí; un carnicero no puede prepararte un filete si no es capaz de usar sus cuchillos; un bailarín tetrapléjico no sería nadie en el Kirov…

Todas las profesiones tienen sus herramientas, y las de un escritor son sus palabras. Y no admito que me digan que el corrector de Word hace ese trabajo: me parece una actitud cómoda e irresponsable. Y además, no hace tan bien su trabajo, creedme. Si me dieran un euro por cada vez que el corrector de Word ha dejado pasar una falta de ortografía garrafal, estaría forrada. Tened en cuenta que, en muchas ocasiones, al cambiar una sola letra en una palabra, ésta quiere decir algo completamente distinto, y sin embargo, un corrector ortográfico jamás la considerará errónea. Pongamos como ejemplo una que, a mí personalmente —y presumo de tener pocas o ninguna falta—, siempre me trae de cabeza: ¿acerbo o acervo? Tienen significados diferentes por completo, y sin embargo, ambas son acertadas desde el punto de vista ortográfico, así que un corrector nunca os las señalará.

Y no hablemos de los signos de puntuación. Por mucho que vuestro procesador de textos disponga de un corrector gramatical, os garantizo que no sabe colocar las comas y los puntos en su sitio. Eso por no hablar de otros asuntos más enjundiosos, como el uso de la raya de diálogo, en el que, directamente, los correctores no aciertan una.

Los correctores tampoco pueden enseñaros el uso apropiado de los tiempos verbales, y eso es algo con lo que los gallegos en concreto tenemos que pelearnos todos los días. La maldición de que en nuestra lengua no existan los tiempos compuestos pende sobre nuestros teclados como la espada de Damocles cada vez que nos sentamos a escribir en castellano (sí, he dicho castellano. El gallego también es español). Pero no es algo que nos ocurra sólo a los gallegos. Un ejemplo: la construcción hubiera/habría. No soy capaz de contar cuántas veces he corregido frases del tipo: si lo hubiera sabido, lo hubiera hecho. ¿Eh? ¿Qué es essso, tesssoro? La forma correcta es: si lo hubiera sabido, lo habría hecho. ¿De dónde diablos ha salido ese segundo pretérito imperfecto de indicativo, en lugar del condicional? Pues bien, el tan alabado corrector de Word, se pasa ese tipo de errores por el forro de… la programación.

Yo desactivé mi corrector hace mucho tiempo. Por una parte, porque así me obligo a fijarme bien en lo que estoy escribiendo. Por otra, porque me resulta molesto que me señale faltas que no son tales, y que me indique errores de concordancia que no tienen ningún sentido («Sugerencia: sacudió el cabeza confuso» ¿Pero qué me estás contando, Mr. Word?). Y, sobre todo, porque —salvo algún zarpazo aislado, que nadie está a salvo de ellos— no me hace falta usarlo: me he esforzado mucho para no tener faltas, para aprender el uso apropiado de los signos de puntuación, y para mantenerme al día de las actualizaciones de la RAE. Y creo firmemente que cualquiera que pretenda dedicarse a escribir, ya sea para hacer de ello su profesión, o como simple aficionado, debería poder decir lo mismo.

Otro argumento que suelen usar para rebatirme es que las editoriales disponen de correctores, tanto de estilo, como de ortografía y gramática. Pero, aunque sólo sea por orgullo, ¿en serio os parece buena idea enviar un texto a una editorial plagado de horrores ortográficos y gramaticales? ¿Qué dice eso de vuestra historia, de vosotros como escritores? «Eh, mi idea es genial, pero ya, si eso, que se encargue otro de arreglarla y/o escribirla». A mí se me caería la cara de vergüenza, pero supongo que de todo hay…

Así que vuelvo a mi premisa original: las palabras son herramientas, y deben ser usadas correctamente. Leo a muchos escritores aficionados, y puedo deciros que cuando me envían un texto para que lo corrija o les dé mi opinión, ésta se suele formar en los dos primeros párrafos: si están plagados de faltas, no sigo leyendo. Me importa muy poco que la idea para la historia sea genial, o que los personajes sean estupendos. Si no se usan las palabras adecuadas —o escritas de la forma adecuada— para narrar esa historia, o definir esos personajes, no soy capaz de centrarme en la lectura. Sí, soy una talibana ortográfica, no me decís nada que no sepa ya. Demasiadas veces me han acusado de eso, y está muy lejos de parecerme un insulto.

Seguiré creyendo siempre que una buena ortografía y una buena gramática son las mejores cartas de presentación para un texto.

Y no, no uso lenguaje SMS ni cuando tecleo en el móvil…